96 [= Tav 78,20]
Quen bõa dona gran ben quer

Quen bõa dona gran ben quer
de pran todo dev’a sofrer
quanto lh’ela quiser fazer;
e, se lh’algun pesar fezer,
ben o dev’a sofrer en paz
e mostrar sempre que lhe praz
de quanto a ela prouguer.
E, pois que lh’esto feit’oer,
outro conselho á i d’aver:
guardar-se ben de lho saber
per ren nulh’omen nen molher,
ca tod’est’en dereito jaz,
e, se lh’ome aquesto non faz,
de máis viver non lh’é mester.
Mais pero quen a servirá,
quanto a máis poder servir,
po-la non poder encobrir,
por esto, por que morrer[á]?
Non o dev’a leixar morrer,
ca non ést’ome en seu poder,
pois que gran coita d’amor á.
Mais per qual guisa poderá
os seus olhos dela partir
ome coitado, poi-la vir?
Ca todo [o] sén perderá
con gran sabor de a veer,
ca assi o faz a min perder
Amor: tan gran coita me dá!
 
 
 
 
5
 
 
 
 
10
 
 
 
 
15
 
 
 
 
20
 
 
 
 
25
 
 
 

Manuscritos


A 30, B 123

O Cancioneiro da Ajuda só transcribe a primeira estrofa, coa ausencia da derradeira palabra (prouguer).

Edicións


I. Edicións críticas: Michaëlis (1990 [1904]: I, 64-65 [= LPGP 520-521]); Littera (2016: I, 641).
II. Outras edicións: Molteni (1880: 45-46); Carter (2007 [1941]: 20-21); Machado & Machado (1949: I, 176-177); Arbor Aldea (2016b); Rios Milhám (2017: I, 96); Arbor Aldea & Santiago Gómez (2019: 76-77).
III. Antoloxías: Nunes (1932: 2-3).

Variantes manuscritas


1 bõa] boa B   6 lhe] lhi B   10 guardar-se] eguardarse B   11 nulh’omen] nullomē B   19 morrer] moirer B

Variantes editoriais


5 ben no] ben’o Littera   8 oer] ouver’ Michaëlis : ouver Littera   11 per] por Michaëlis, Littera; omen] ome Michaëlis   13 ome aquesto] om’aquesto Michaëlis : hom’aquesto Littera   20 ést’ome en] est’om’en Michaëlis : est hom’em Littera   22 per] por Michaëlis, Littera   27 assi] (a)ssi Michaëlis : ‘ssi Littera

Métrica


Esquema métrico: 4 x 8a 8b 8b 8a 8c 8c 8a (= Tav 161:258)

Encontros vocálicos: 9 conselho‿á; 13 ome‿aquesto; 20 ome‿en; 27 assi‿o

Notas


Texto
  • 8

    A variante oer de B foi reconvertida no habitual ouver ajudiano por parte de Michaëlis. O radical xeral para os tempos de pretérito de aver é ouv-, como resultado da metátese de wau e fricativización de -b- a partir do radical latino habu-. Ora ben, -b- intervocálico tamén pode desaparecer (Ferreiro 1999: §54c), como mostran diversos resultados que proban esta evolución diverxente nos tempos de pretérito de aver. Para alén de ouer (10.18), así acontece coas formas oer, oera e oesse presentes no corpus, sempre a partir das leccións dos apógrafos italianos, por o Cancioneiro da Ajuda sempre presentar a forma ouver (e afíns): se mi-o logo a tolher oer / mia vezinha (11.27), se vos eu oesse desamor (23.13), mentr’eu vosso desamor oer (23.32), pois eu esto feito oer (29.19), mentr’oer esta senhor que oj’ei (38.9), U lhi conven, oera de tornar (45.8), quand’eu de vós oer / desamor (46.23), quen vos oer a desejar (107.18), pois end’o poder oer (561.6), farei eu por vós quanto fazer oer (725.26), poi-la dona seu amig’oer (759.15), pois eu oer / por mia senhor mort’a prender (1064.13). A estas ocorrencias aínda hai que lles acrecentar aqueloutras en que os apógrafos italianos presentan esta variante fronte ao resultado maioritario en A: 66.15 (ouvesse A vs. oess(e) B); 64.4 e 65.22, 68.11, 81.18, 141.6 (ouver A vs. oer B); 363.16 (ouver A vs. oer BV). Véxase tamén notas a 10.18 e 372.4. Cfr. notas a 130.23 e 534.4. Véxase Ferreiro (2016a: 119-127).

    Michaëlis tamén introduciu outras leves modificacións lingüísticas practicadas na parte da cantiga que non foi transmitida por A: per>por, vv. 11, 22; omen>ome, v. 11; ome>om’, vv. 13, 20.

  • 10

    Nótese a presenza da copulativa inicial en B (inexistente en A), a confirmar como, a partir do testemuño diverxente dos manuscritos se pode determinar con seguranza o carácter espurio da copulativa, feito que acontece con certa frecuencia, especialmente no inicio do verso. Véxase, entre outros, B vs. A (66.14, 128.14, 224.7, 241.22, 306.13, 312.5 e 13), A vs. B (129.28), A vs. BV (1236.10 e 16), B vs. V (851.12, 924.19, 950.7, 1631.7), V vs. B (740.10, 935.6, 1148.9). E noutros casos, a pesar da coincidencia dos testemuños, existen razóns sintácticas, métricas ou doutro tipo que aconsellan a antecitada expunción.

  • 11

    A utilización da grafía <ll> (vs. <lh>) para a lateral palatal sonora no corpus das cantigas só se rexistra esporadicamente nos cancioneiros apógrafos italianos no indefinido nulho/a; noutras voces a súa aparición é un fenómeno extraordinario, pois só se rexistran cinco ocorrencias dese tipo. Cfr. nota a 199.33.

  • 15

    Dun modo diferente a como acontece noutros contextos en que mais e pero funcionan como conxuncións independentes do punto de vista sintáctico (véxase 76.10, 301.16, 692.10, 728.16, 953.4, 1146.9), mais pero (mas pero en 268.16) constitúe unha locución conxuntiva equivalente a ‘a pesar de, non obstante, porén’.

  • 27

    Michaëlis suxire a expunción da vogal inicial de assi para evitar a anómala sinalefa ca‿assi, esquecendo que é posíbel a sinalefa assi‿o (véxase 700.18).

Buscar
    Non se atopou ningún resultado